Sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả không chỉ nhằm giảm số lượng đầu mối, mà còn mở ra yêu cầu đổi mới căn bản phương thức quản trị nhà trường, sử dụng hiệu quả đội ngũ, cơ sở vật chất, tài sản công và nâng cao chất lượng giáo dục. Từ thực tiễn phường Bắc Hồng Lĩnh, quá trình này đang được đặt trong tổng thể yêu cầu xây dựng mô hình trường học phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp và đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của Nhân dân.

Từ tinh gọn đầu mối đến đổi mới quản trị

Thực hiện chủ trương của Đảng, Chính phủ và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập, định hướng chung là tổ chức lại mạng lưới trường học theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Theo đó, sau sắp xếp, mỗi đơn vị hành chính cấp xã cơ bản có 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học và 1 trường THCS hoặc trường phổ thông nhiều cấp học.

Đây không đơn thuần là sự thay đổi về số lượng hay cơ cấu tổ chức, mà là bước chuyển trong tư duy quản trị giáo dục. Khi quy mô trường học lớn hơn, phạm vi quản lý rộng hơn, nhiều cơ sở cùng được tổ chức trong một trường, yêu cầu đặt ra đối với công tác điều hành cũng cao hơn.

Mô hình “một trường - nhiều điểm trường” đòi hỏi bộ máy quản lý phải khoa học, rõ trách nhiệm, thống nhất trong chỉ đạo nhưng linh hoạt trong tổ chức thực hiện. Trong đó, hiệu trưởng không chỉ là người quản lý hành chính, chuyên môn mà phải thực sự là người lãnh đạo, quản trị sự thay đổi; có năng lực xây dựng chiến lược phát triển nhà trường, quản trị nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất, tài sản công, dữ liệu và chuyển đổi số.

Cùng với đó, đội ngũ phó hiệu trưởng giữ vai trò tham mưu, điều hành từng lĩnh vực, bảo đảm sự thống nhất giữa trường chính và các phân hiệu. Tổ trưởng, tổ phó chuyên môn tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong triển khai chương trình giáo dục, bồi dưỡng đội ngũ, đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng chuyên môn.

Thực tế cho thấy, việc sáp nhập đầu mối chỉ là điều kiện ban đầu. Hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào cách thức tổ chức và vận hành nhà trường. Vì vậy, cùng với sắp xếp tổ chức bộ máy, cần đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý có phẩm chất, năng lực, uy tín, tư duy đổi mới và khả năng điều hành một tổ chức giáo dục có quy mô lớn hơn.

Bắc Hồng Lĩnh: Sắp xếp gắn với nâng cao chất lượng giáo dục

Đối với phường Bắc Hồng Lĩnh, việc nghiên cứu phương án sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập được thực hiện trên cơ sở bám sát chủ trương của Trung ương, đồng thời xuất phát từ điều kiện thực tiễn của địa phương. Mục tiêu đặt ra là vừa tinh gọn đầu mối, vừa bảo đảm ổn định việc học tập của học sinh, sử dụng hiệu quả đội ngũ, cơ sở vật chất và tài sản công; qua đó tạo nền tảng xây dựng hệ thống trường học hiện đại, chất lượng.

Hiện nay, phường Bắc Hồng Lĩnh có 9 trường công lập, gồm 3 trường mầm non, 3 trường tiểu học và 3 trường THCS. Theo phương án triển khai, 9 trường được sắp xếp thành 3 trường theo 3 cấp học, giảm 6 đầu mối quản lý. Các trường được tổ chức theo mô hình trường chính và các phân hiệu, tiếp tục khai thác cơ sở vật chất hiện có, hạn chế tối đa việc thay đổi địa điểm học tập của học sinh.

Cụ thể, Trường Mầm non Bắc Hồng, Trường Mầm non Đức Thuận và Trường Mầm non Trung Lương được sắp xếp thành Trường Mầm non Bắc Hồng Lĩnh. Trường chính đặt tại cơ sở Trường Mầm non Bắc Hồng, cùng 3 phân hiệu tại các địa bàn TDP Ngọc Sơn, Trung Lương và Xuân Lam.

Trường Tiểu học Bắc Hồng, Trường Tiểu học Đức Thuận và Trường Tiểu học Trung Lương được sắp xếp thành Trường Tiểu học Bắc Hồng Lĩnh. Trường chính đặt tại cơ sở Trường Tiểu học Bắc Hồng, gồm 3 phân hiệu tại TDP Ngọc Sơn, Trung Lương và Xuân Lam.

Đối với cấp THCS, Trường THCS Bắc Hồng, Trường THCS Đức Thuận và Trường THCS Trung Lương được sắp xếp thành Trường THCS Bắc Hồng Lĩnh. Trường chính đặt tại cơ sở Trường THCS Bắc Hồng, gồm 2 phân hiệu tại TDP Vân Chàng và TDP Trung Lương.

Về cơ cấu cán bộ quản lý, mỗi trường bố trí 1 hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng; trường chính bố trí 1 phó hiệu trưởng, mỗi phân hiệu bố trí 1 phó hiệu trưởng. Cách tổ chức này nhằm bảo đảm sự lãnh đạo, điều hành thống nhất nhưng vẫn duy trì khả năng quản lý trực tiếp, kịp thời tại từng điểm trường.

Điểm đáng chú ý trong phương án của Bắc Hồng Lĩnh là việc sắp xếp không đặt nặng mục tiêu “gộp trường” theo nghĩa cơ học. Việc duy trì các phân hiệu tại những địa bàn hiện có giúp tận dụng cơ sở vật chất đã đầu tư, hạn chế xáo trộn đối với học sinh, phụ huynh và giáo viên; đồng thời tạo điều kiện để từng bước tổ chức lại nguồn lực theo hướng hợp lý hơn.

Khi các đầu mối được tinh gọn, nguồn lực quản lý, chuyên môn và cơ sở vật chất có điều kiện được điều phối thống nhất trong phạm vi toàn trường. Đây cũng là cơ sở để nhà trường chủ động hơn trong phân công, bố trí đội ngũ, sử dụng thiết bị dạy học, tổ chức các hoạt động chuyên môn và xây dựng kế hoạch phát triển chung, thay vì mỗi trường nhỏ phải vận hành một bộ máy quản lý riêng.

Tuy nhiên, sắp xếp tổ chức chỉ là bước đầu. Trọng tâm tiếp theo là xây dựng quy chế phối hợp giữa trường chính và các phân hiệu; phân định cụ thể trách nhiệm của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và các tổ chuyên môn; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý học sinh, đội ngũ, tài sản, cơ sở vật chất và điều hành chuyên môn.

Cùng với đó, cần quan tâm đến yếu tố con người. Việc bố trí cán bộ quản lý phải dựa trên năng lực thực tế, uy tín và khả năng tổ chức, điều hành; đội ngũ giáo viên cần được tạo điều kiện phát huy chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và tiếp cận đồng đều các cơ hội bồi dưỡng. Khi nguồn lực được kết nối trong một hệ thống thống nhất, mỗi nhà trường sẽ có điều kiện hình thành văn hóa chung, chuẩn chuyên môn chung và mục tiêu phát triển chung.

Đây cũng là cơ hội để ngành giáo dục Bắc Hồng Lĩnh từng bước chuyển từ tư duy “quản lý từng trường” sang “quản trị một hệ thống giáo dục thống nhất”, trong đó dữ liệu, con người, cơ sở vật chất và chất lượng giáo dục được quản lý trên cùng một nền tảng. Hiệu trưởng trở thành trung tâm điều phối và kiến tạo phát triển; phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn và giáo viên cùng tham gia vào quá trình quản trị, đổi mới và nâng cao chất lượng.

Sắp xếp trường học vì thế không phải là đích đến, mà là điểm khởi đầu cho một quá trình đổi mới sâu hơn. Với cách làm bài bản, triển khai khoa học, dân chủ, công khai và phù hợp thực tiễn, việc tinh gọn 9 đầu mối thành 3 trường của phường Bắc Hồng Lĩnh không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực mà còn tạo nền tảng để xây dựng những nhà trường có năng lực quản trị hiện đại, môi trường giáo dục ổn định, chất lượng ngày càng cao và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn./.